گسترش ارتباطات و انفجار اطلاعات موجب شده است که آخرين مبارزات با آزادی بيان در ايران با واکنش بين المللی روبرو شود.

در سال های اخير يازده تن از کسانی که به جرم نوشتن و ابراز نظرخود به زندان افتادند موفق به کسب عنوان های برگزيده نهادهای جهانی و معتبر مدافع آزادی بيان شدند و در سال 2000 رهبر جمهوری اسلامی به عنوان بزرگ ترين دشمن آزادی بيان در جهان شناخته شد.

فرج سرکوهی، ماشالله شمس الواعظين، اکبر گنجی، هاشم آغاجری، محسن کديور از جمله ده ها ايرانی هستند که در پنج سال گذشته از سوی نهادهای بين المللی هوادار آزادی بيان به دليل سختی هائی که در راه آزادی بيان در ايران کشيدند تجليل شده اند.

تنها در سه سال اخير و در پايان آخرين دوره آزادی مطبوعات در کشور علاوه بر بسته شدن 81 نشريه دوازده تن از روزنامه نگاران به زندان افتاده اند که از آن ميان اکبر گنجی، احمد زيدآبادی، عباس عبدی و سينا مطلبی در سالگرد جهانی آزادی مطبوعات هنوز در زندانند.

ليوان کريستالی که دو روز پيش و در آستانه روز جهانی آزادی مطبوعات، يکی از نويسندگان ايرانی مطبوعات ايران را به آن تشبيه کرد با همه سنگ هائی که به آن خورده است بر تحولات سياسی و اساسی کشور اثرهای ماندگار نهاده است.

بحران مطبوعات پس از انتخاب خاتمی

در اولين بحران بزرگی که برای دولت خاتمی پديدار شد عده ای از نويسندگان مطبوعات و دو فعال سياسی به قتل رسيدند، پی گيری ماجرای قتل های زنجيره ای توسط مطبوعاتی که به آزادی نسبی دست يافته بودند به افشای راز قتل ها و دست داشتن تعدادی از اعضای وزارت اطلاعات در آن انجاميد و ضربه بزرگی بر تندروهای هوادار جمهوری اسلامی وارد آمد.

 

بحران بزرگ دوم وقتی پديد آمد که نامه سعيد امامی سرحلقه عاملان قتل های زنجيره ای در روزنامه سلام چاپ شد که موضوع اصلی آن توصيه به محدود کردن روشنفکران و روزنامه نگاران بود، وقتی سلام به همين دليل بسته شد دانشجويان دست به اعتراض زدند و با حمله تندروها لباس شخصی و نيروی انتظامی فاجعه حمله به کوی دانشگاه رخ داد.

زندانی شدن غلامحسين کرباسچی بنيان گذار روزنامه همشهری، سوء قصد و استيضاح عطاالله مهاجرانی به جرم کوشش برای آزادی بيان در مقام وزارت ارشاد، سوءقصد و زندانی کردن عبدالله نوری مدير روزنامه خرداد، ترور سعيد حجاريان مدير روزنامه صبح امروز، دخالت رهبر جمهوری اسلامی در خارج کردن طرح تغيير قانون مطبوعات از دستور مجلس، جنجال بر سر چاپ نمايشنامه موج، جنجال بر سر چاپ کاريکاتوری شبيه به آيت الله خمينی از جمله مقاطع تعيين کننده در سرنوشت جنبش اصلاح طلبی بود.

گام اصلی و پراهميت و هزينه سازی که در اوج مبارزه محافظه کاران با اصلاحات سياسی برداشته شد بستن بيش از هشتاد نشريه اصلاح طلب، بازجوئی و محاکمه نزديک به دويست تن از روزنامه نگاران و زندانی کردن روزنامه نگاران سرشناس بود که به بهای لطمه به اعتبار بخش انتصابی حکومت و قوه قضاييه به دست آمد.

بسياری از تصميم سازان در جمهوری اسلامی زمانی به اهميت چالشی پی بردند که برای محدود کردن مطبوعات به آن تن داده بودند که مردم بر خلاف هميشه عمر جمهوری اسلامی در نهم اسفند سالی که گذشت آنان را با نرفتن به پای صندوق های رای از بی اعتنائی و نوميدی خود خبر کردند.

تفسير بی رغبتی مردم به انتخابات شوراها وقتی نگران کننده تر شده که با حمله نظامی نيروهای تحت رهبری آمريکا به عراق و تهديد جمهوری اسلامی همدلی و اتفاق درونی لازم آمده، همان چيزی که با بسته شدن هر روزنامه پرتيراژ و زندانی شدن هر روزنامه نگار پرخواستار، بخشی از آن از دست رفته بود.

آيا در ايران هنوز کسانی بر همان عقيده اند که وثوق الدوله بود در هشتاد و دو سال پيش وقتی که در اثر مخالفت ها و انتقادهای مطبوعات ناگزير شد از رياست دولت استعفا دهد و از کشور مهاجرت کند.

نخست وزير مقتدر و اديب شاعر ايران در سال 1920 گفت در ايران نه با آزادی مطبوعات می توان حکومت کرد و نه بی آن.

اين سخن را حسن وثوق [ وثوق الدوله] همان زمان گفت که در قصيده ای سروده بود: چون بد آيد هر چه آيد بد شود، يک بلا ده گردد و ده صد شود.